Berekeningen tonen aan dat een zombillion impact heeft op moderne economische modellen

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in economische kringen, maar wat betekent dit eigenlijk en welke impact heeft het op moderne economische modellen? Het concept verwijst naar een hypothetisch aantal bedrijven, vaak in verouderde sectoren, die ondanks een gebrek aan werkelijke economische waarde, blijven bestaan door verschillende factoren, zoals overheidssteun, schuldsanering of kunstmatige levensverlenging. Deze entiteiten, de zogenaamde 'zombies', remmen innovatie, alloceren kapitaal inefficiënt en vertragen de economische groei. De studie van deze ‘zombillion’ fenomenen is cruciaal om de huidige economische uitdagingen te begrijpen.

De aanwezigheid van een groot aantal ‘zombiebedrijven’ kan een signaal zijn van diepere structurele problemen in de economie. Het kan wijzen op een te los monetair beleid, een falend toezicht op de financiële sector of een gebrek aan politieke wil om noodzakelijke hervormingen door te voeren. Het identificeren en analyseren van deze ‘zombillion’ is daarom essentieel voor beleidsmakers en investeerders om weloverwogen beslissingen te nemen en de economische veerkracht te vergroten. Het is een complex probleem dat een multidisciplinaire aanpak vereist, waarbij economen, juristen en beleidsmakers samenwerken om effectieve oplossingen te vinden.

De Oorsprong en Definitie van Zombiebedrijven

De term ‘zombiebedrijf’ is ontstaan in de nasleep van de financiële crisis van 2008, maar het fenomeen bestaat al veel langer. Historisch gezien zien we dat bedrijven in verouderde sectoren, zoals de scheepsbouw of de textielindustrie, vaak moeite hebben om zich aan te passen aan veranderende marktomstandigheden. In een normaal functionerende markt zouden deze bedrijven failliet gaan, waardoor kapitaal vrijkomt voor meer productieve investeringen. Echter, door verschillende factoren, zoals overheidssteun, schuldsanering of een te tolerante banksector, kunnen deze bedrijven kunstmatig in leven worden gehouden. Deze bedrijven, hoewel technisch gezien operationeel, genereren vaak onvoldoende winst om hun schulden te bedienen en hun kapitaalkosten te dekken.

De Rol van Schulden en Rentetarieven

Een belangrijke factor die bijdraagt aan het ontstaan van zombiebedrijven is de beschikbaarheid van goedkope leningen. Wanneer de rentetarieven laag zijn, is het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan en te herfinancieren, zelfs als hun onderliggende bedrijfsvoering zwak is. Dit creëert een perverse prikkel, waarbij bedrijven worden beloond voor inefficiëntie en het uitstellen van noodzakelijke hervormingen. Bovendien kan een te tolerante banksector, die bang is om verliezen te erkennen, bedrijven blijven financieren die eigenlijk failliet zouden moeten gaan. Dit leidt tot een accumulatie van ‘zombiebedrijven’ die de economische groei vertragen en de allocatie van kapitaal verstoren. De impact van lage rentetarieven op het creëren van deze bedrijven is significant.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat)	Totale Schuld (in miljarden euro's)
2010	5%	150
2015	10%	300
2020	15%	450

De bovenstaande tabel geeft een indicatie van de groei van het aantal zombiebedrijven en hun totale schuld in de afgelopen jaren. De stijging is significant, vooral na de financiële crisis van 2008 en de COVID-19 pandemie, als gevolg van uitgebreide overheidssteunprogramma's.

De Impact van Zombiebedrijven op de Economie

De aanwezigheid van een groot aantal zombiebedrijven heeft een aantal negatieve gevolgen voor de economie. Ten eerste remmen ze innovatie. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in inefficiënte bedrijven, is er minder geld beschikbaar voor investeringen in nieuwe technologieën en innovatieve startups. Dit vertraagt de technologische vooruitgang en vermindert de economische groei op de lange termijn. Ten tweede verstoren ze de allocatie van kapitaal. Kapitaal dat in zombiebedrijven wordt vastgehouden, zou beter besteed kunnen worden aan meer productieve investeringen, zoals het financieren van nieuwe bedrijven of het moderniseren van bestaande fabrieken. Dit leidt tot een inefficiënte allocatie van middelen en vermindert de economische efficiëntie.

Effecten op Werkgelegenheid en Productiviteit

Hoewel zombiebedrijven op korte termijn werkgelegenheid kunnen behouden, is deze werkgelegenheid vaak van lage kwaliteit en weinig productief. Zombiebedrijven zijn vaak niet in staat om te investeren in de opleiding en ontwikkeling van hun werknemers, waardoor hun productiviteit achterblijft bij die van gezondere bedrijven. Bovendien kunnen ze een negatieve impact hebben op de loonvorming, omdat ze vaak gedwongen worden om hun werknemers te onderbetalen om concurrerend te blijven. Uiteindelijk leidt dit tot een daling van de totale productiviteit en een vermindering van de economische welvaart. Het in leven houden van deze bedrijven is dus een kortetermijnoplossing met langetermijnkosten.

• Verminderde innovatie door gebrek aan investeringen.
• Inefficiënte allocatie van kapitaal.
• Lagere productiviteit en kwalitatief slechte werkgelegenheid.
• Onderdrukking van de loonvorming.
• Verlengde periode van economische zwakte.

Deze punten illustreren de diverse manieren waarop zombiebedrijven de economie schaden. Het is een complex probleem dat aandacht vereist van zowel beleidsmakers als investeerders.

Het Identificeren van Zombiebedrijven

Het identificeren van zombiebedrijven is een uitdaging, omdat er geen eenduidige definitie bestaat. Een veelgebruikte indicator is de ‘interest coverage ratio’, de verhouding tussen de winst voor rente en belastingen (EBIT) en de rentekosten. Een ratio van minder dan 1 betekent dat het bedrijf niet in staat is om zijn rentekosten te betalen met zijn operationele winst. Andere indicatoren zijn een lage kapitaalrendement, een daling van de omzet en een hoge schuldenlast. Echter, deze indicatoren zijn niet altijd voldoende, omdat ze kunnen worden beïnvloed door verschillende factoren, zoals boekhoudkundige manipulaties of een gunstige conjunctuur. Het is daarom belangrijk om een combinatie van indicatoren te gebruiken en een grondige analyse van de bedrijfsvoering uit te voeren.

De Rol van Toezichthouders en Ratingbureaus

Toezichthouders, zoals centrale banken en toezichthouders op de financiële sector, spelen een belangrijke rol bij het identificeren en aanpakken van zombiebedrijven. Zij kunnen strengere eisen stellen aan de kapitaalbuffers van banken en de kwaliteit van hun leningen. Ratingbureaus kunnen ook bijdragen door een eerlijke en objectieve beoordeling van de kredietwaardigheid van bedrijven te geven. Echter, het is belangrijk om te erkennen dat toezichthouders en ratingbureaus vaak onder druk staan van de financiële lobby en dat zij terughoudend kunnen zijn om harde maatregelen te nemen die de economische groei kunnen belemmeren. Een onafhankelijke en transparante toezichtstructuur is daarom essentieel.

1. Bereken de interest coverage ratio.
2. Analyseer de kapitaalrendement.
3. Beoordeel de omzetontwikkeling.
4. Onderzoek de schuldenlast.
5. Voer een grondige analyse van de bedrijfsvoering uit.

Deze stappen bieden een gestructureerde aanpak om potentiële zombiebedrijven te identificeren. Het is echter belangrijk om te onthouden dat er geen eenvoudige formule bestaat en dat een zorgvuldige beoordeling van de specifieke omstandigheden van elk bedrijf vereist is.

Beleid Maatregelen om Zombiebedrijven Aan te Pakken

Het aanpakken van zombiebedrijven vereist een combinatie van beleidsmaatregelen, gericht op het bevorderen van innovatie, het verbeteren van de allocatie van kapitaal en het versterken van de financiële sector. Een belangrijke maatregel is het verstrekken van steun aan gezonde bedrijven en startups, in plaats van het kunstmatig in leven houden van zombiebedrijven. Dit kan worden gedaan door middel van belastingvoordelen, subsidies en het versnellen van vergunningsprocedures. Daarnaast is het belangrijk om de regels voor faillissementen te versoepelen en de schuldsanering te vereenvoudigen, zodat bedrijven die niet levensvatbaar zijn, snel en efficiënt kunnen worden afgewikkeld. Dit creëert ruimte voor nieuwe, innovatieve bedrijven om te ontstaan.

De Toekomst van Zombiebedrijven en de Wereldeconomie

De toekomst van zombiebedrijven is onzeker, maar het is duidelijk dat hun aanwezigheid een bedreiging vormt voor de wereldeconomie. De COVID-19 pandemie heeft dit probleem vergroot, doordat veel bedrijven onder druk zijn komen te staan en afhankelijk zijn geworden van overheidssteun. Het is daarom van cruciaal belang dat beleidsmakers en investeerders nu actie ondernemen om het probleem aan te pakken en de economische veerkracht te vergroten. Een mogelijke nieuwe ontwikkeling is de rol van technologische disruptie. Bedrijven die niet in staat zijn om te innoveren en zich aan te passen aan nieuwe technologieën, zullen waarschijnlijk verdwijnen onder de druk van concurrentie, met of zonder overheidsinterventie. De snelheid van deze technologische veranderingen zal de toekomst van veel bedrijven bepalen.